Efekty działań ubocznych leków przeciwnowotworowych

Efekty działań ubocznych leków przeciwnowotworowych: na co należy zwrócić uwagę, aby zmniejszyć ryzyko poważniejszych powikłań.

 

Działania uboczne przeciwciał monoklonalnych (Mabthera, Rituximab)

Podczas leczenia z zastosowaniem przeciwciał monoklinalnych skutki uboczne są łagodniejsze i mniej dotkliwe niż przy chemioterapii i wyrażają się raczej jako reakcja uczuleniowa.

Są to głównie dreszcze, gorączka, pokrzywka, obrzęk śluzówki nosa i gardła (uczucie pełności w jamie ustnej, swędzenia), czasem spadek ciśnienia i duszność, ból brzucha. Reakcje te bywają najbardziej nasilone przy pierwszym podaniu leku, głównie w pierwszej godzinie wlewu.

Zapobieganie: lek p/uczuleniowy i p/zapalny.

Nie występują: nudności, wymioty, utarta włosów, większe zagrożenie infekcją,zaburzenia czucia, mrowienia końcówek palców rąk i stóp.

 

Sterydoterapia

W sterydopterapii najczęściej stosowanym lekiem jest ENCORTON.

Lek należy przyjmować ZAWSZE PO ŚNIADANIU, bo na czczo może działać podrażniająco (zapalenie śluzówki żołądka, ból nadbrzusza). 2/3 DAWKI zażyć RANO, 1/3 NIE PÓŹNIEJ NIŻ O GODZ. 14.00-15.00 (lek zażyty później powoduje bezsenność), 1/2 GODZINY PRZED przyjęciem leku należy zażyć leki hamujące wydzielanie żołądkowe.

Podczas stosowania sterydoterapii chorzy często odczuwają zwiększone łaknienie - kontroluj ciężar ciała, by nie dopuścić do jego nadmiernego wzrostu!

 

Nudności i wymioty

Nudności i wymioty mogą być:

  • OSTRE - w ciągu pierwszych 24 godzin po chemioterapii
  • PÓŹNE - po upływie 24 godzin od chemioterapii
  • PRZEPOWIEDAJĄCE - przed podaniem kolejnego cyklu chemioterapii

Stopień nasilenia i częstość występowania wymiotów i nudności zależy od:

  • Czynników osobniczych (wiek, płeć, indywidualna wrażliwość, nadmierne picie alkoholu, choroba lokomocyjna, nudności i wymioty w okresie ciąży w wywiadzie)
  • Emetogennej siły chemioterapii (tzn. wywołującej wymioty)
  • Leczenia p/wymiotnego

Działania łagodzące nudności i wymioty:

Rano LEKKOSTRAWNE ŚNIADANIE, składające się głównie z pokarmów płynnych, bezmlecznych

Posiłki - niesłone, nieostre, niezbyt gorące lub zimne

JEŚĆ CZĘŚCIEJ I MNIEJSZE PORCJE

Unikać intensywnych zapachów

Odwrócić uwagę - czytanie książek, czasopism w trakcie wlewu, rozmowa, oglądanie telewizji

U 70%-80% chorych leczenie przebiega bez konieczności stosowania leków p/wymiotnych.

W wypadku uciążliwych nudności lekarz może wprowadzić leczenie farmakologiczne:

1. Antagoniści 5-HT3 - Zofran, Atossa

2. Kortykosterydy - Dexametason

3. Antagoniści receptorów dopaminowych - Metoclopramid

4. Leki p/histaminowe

5. Pochodne benzodwuazepiny - Lorafen

Częstość występowania nudności i wymiotów w zależności od schematu chemioterapii:

Stopień ryzyka

Częstość

Lek / Schemat

WYSOKI

> 90%

Dakarbazyna - ABVD

Prokarbazyna - eskalowany BEACOPP

CTX > 1500 mg/m2

ŚREDNI

30% - 90%

Daunorubicyna, Doksorubicyna - CHOP

Etopozyd - eskalowany BEACOPP

Mitoksantron - FCM

MINIMALNY

< 10%

Bleomycyna, Winkrystyna, Fludarabiba - FC, FCM

 

Utrata włosów

Cytostatyki, czyli leki wchodzące w skład chemioterapii, uszkadzają komórki ulegające podziałom, w tym mieszki włosowe.

Pojawia się ok. 2 tygodnie po rozpoczęciu chemioterapii
Występuje w okolicy głowy, na ciele, dotyczy również rzęs i brwi

Zalecenia w wypadku przerzedzania się włosów:

  • Znaczne ostrzyżenie włosów
  • Stosowanie miękkiej szczotki do czesania
  • Mycie głowy ciepłą wodą, stosowanie delikatnych kosmetyków

Dla wielu pacjentów, szczególnie kobiet, utrata włosów jest ciężkim przeżyciem. Można je złagodzić dzięki zakupowi peruki. Poproś lekarza o wydanie stosownego wniosku do NFZ na mocy którego zaopatrzysz się w perukę (po potwierdzeniu wniosku w Rejonowym Oddziale NFZ, odbywa się to bezgotówkowo lub za niewielką dopłatą w wybranych sklepach - wybór peruk jest olbrzymi dzięki czemu można dobrać odpowiednią fryzurę, długość włosów, kolor itp.).
W Krakowie peruki można nabyć:

  • ul. Szlak 24, Kraków,tel. 12 632 33 80 - realizacja wniosków NFZ
  • ul. Siewna 216/20, Kraków, tel. 12 415 62 68
  • ul. Długa 14, Kraków, tel. 608 108 773
  • pl. gen. W. Sikorskiego 13, Kraków, Sklep medyczny FAR-MED - realizacja wniosków NFZ, tel. 12 422 87 00

PO ZAKOŃCZENIU CHEMIOTERAPII WŁOSY ODRASTAJĄ!

 

Zapalenie jamy ustnej

Komórki macierzyste i przejściowe dzielą się (wśród nich znajdują się komórki nabłonka śluzówki), zaś chemioterapia uszkadza te komórki, w wyniku czego może dochodzić do rozwoju stanu zapalnego jamy ustnej.

Leki wywołujące zapalenie jamy ustnej: Metotreksat, Etopozyd, Winblastyna, ARA-C, Antracykliny, leki alkilujące

Objawy zapalenia jamy ustnej: BÓL!!, uczucie "spinania" jamy ustnej

Powikłania: zakażenia bakteryjne, grzybicze i wirusowe

Zapobieganie:

  • Wyleczyć lub usunąć próchnicze zęby
  • Zdjąć kamień nazębny
  • Wyleczyć choroby przyzębia
  • Nie palić papierosów
  • Nie pić alkoholu
  • Myć zęby po każdym posiłku
  • Płukać jamę ustną - unikać roztworów zawierających alkohol
  • Posiłki lekkostrawne - unikać ostrych, słonych, gorących, słodkich, SÓL, PIEPRZ, WRZĄTEK, SOK Z CYTRYNY powodują rany
  • Płyny do płukania jamy ustnej: chlorhyksydyna, tantuum verde, dentosept, szałwia, rumianek, przegotowana woda. Należy unikać roztworów stężonych i z alkoholem!

Neuropatia obwodowa

(choroba nerwów obwodowych, zapalenie nerwów obwodowych)

Może występować w przebiegu terapii niektórymi lekami wchodzącymi w skład chemioterapii - po Winkrystynie i Winblastynie (chemioterapia CVP, CHOP, eskalowany BEACOPP, ABVD). Przejawia się bólem, drętwieniem i mrowieniem palców rąk i nóg.

Leki poprawiające metabolizm nerwów obwodowych: Benfogamma, Thiogamma.

 

Zaparcia

Leki powodujące zaparcia (zaparcia, zatrzymanie wiatrów): Winkrystyna i Winblastyna (CVP, CHOP, eskalowany BEACOPP, ABVD)

Leki normalizujące: Lactuloza, Normalac, środki ziołowe, a także dieta bogata w błonnik, surowe warzywa i owoce (przy nieobniżonym poziomie leukocytów!), suszone owoce, kompot ze śliwek.

 

Biegunka

Leki uszkadzające śluzówki jelit to głównie Metotrexat i ARA-C (II linia leczenia).

W wypadku biegunek należy:

Ograniczyć żywienie dojelitowe

Pić duże ilości przegotowanej wody, stosować lekkostrawną dietę o małej zawartości błonnika, unikać produktów mlecznych
W wypadku przedłużania się biegunki - ZGŁOSIĆ SIĘ DO LEKARZA

 

  • PODCZAS LECZENIA CHEMIOTERAPIĄ NALEŻY DBAĆ O KONDYCJĘ FIZYCZNĄ.

  • W RAZIE ZŁEGO SAMOPOCZUCIA nie leżeć w łóżku, raczej siedzieć w fotelu, ruszać się, wykonywać ćwiczenia oddechowe!

  • Efekty uboczne chemioterapii są przemijające!

dr med. Agnieszka Giza

Klinika Hematologii CM UJ, Kraków

ulotka Chloniak to diagnoza

Leczenie chłoniaków

Ważne dla pacjentów

Warto wiedzieć

Warto przeczytać

Rak wolny od bólu

Czy rak musi boleć? Dowiedz się gdzie leczyć ból, skorzystaj z praktycznych porad, skontaktuj się z ekspertem.

Dowiedz się więcej.

Tel 800 - 493 - 494 - Bezpłatna Infolinia Polskiej Unii Onkologii

Telefon czynny jest od poniedziałku do czwartku w godzinach 16.00- 19.00. 

Dowiedz się więcej.

Kampania Chłoniak może dotknąć każdego!

ANKIETA BIURA RZECZNIKA PRAW PACJENTA

Problemy młodych pacjentów związanych z koniecznością przejścia po ukończeniu 18 r.ż. spod opieki pediatrycznej do systemu opieki zdrowotnej dla osób dorosłych. Dowiedz się więcej.

Spotkania z Przebiśniegami

W każdy pierwszy wtorek miesiąca zapraszamy na spotkania z przedstawicielami Stowarzyszenia, które odbywają się przy ul. Kopernika 27 w Krakowie (budynek Ogrodu Botanicznego) w godzinach od 18.00 do 20.00.

Co Polacy wiedzą o chłoniakach?

Stowarzyszenie Przyjaciół Chorych na Chłoniaki „Przebiśnieg” sprawdziło stan wiedzy Polaków o chłoniakach. Okazuje się, że ponad 50 proc. ankietowanych nie znało objawów chłoniaków.Co Polacy wiedzą o chłoniakach?

 

WTC 50x100

 

roche

 

fundacja aleksandrowicza small

 

szpital

 

onkologia

 

hematoonkologia.pl